Zasady gry w petanque

Co jest potrzebne

• Dwie drużyny, złożone z jednego, dwóch (dublet) lub trzech zawodników (triplet)
• Trzy kule na gracza, lub dwie przy grze w tripletach
• Mała drewniana kulka-cel, zwana cochonnet lub świnką
• Płaski, otwarty teren do gry — najlepiej z twardą nawierzchnią (np. drobnym żwirem)

Rozpoczęcie rozgrywki

• Losowanie decyduje, która drużyna rozpoczyna pierwszą rozgrywkę
• Gracz z rozpoczynającej drużyny rysuje na ziemi krąg, wyznaczając w ten sposób strefę, z której gracze będą rzucać kulami
• Gracz, który narysował krąg, wchodzi do niego i rzuca świnkę
• Następnie gracz z rozpoczynającej drużyny rzuca pierwszą kulę, starając się umieścić ją jak najbliżej świnki

Zasada

• Kula najbliżej świnki trzyma punkt
• Gracze drużyny, która nie trzyma punktu, rzucają swoimi kulami, dopóki nie umieszczą kuli bliżej świnki
• Rozgrywka toczy się w ten sposób, aż jednej z drużyn skończą się kule
• Wtedy druga drużyna kończy rozgrywkę, rzucając pozostałe kule

System punktacji

• Drużyna, której najlepsza kula na koniec rozgrywki jest najbliżej świnki, wygrywa rozgrywkę
• Zwycięska drużyna otrzymuje jeden punkt za każdą swoją kulę, która znajduje się bliżej świnki niż najbliższa kula przegrywającej drużyny
• Przegrywająca drużyna nie zdobywa żadnych punktów

Kolejna rozgrywka

• Partia petanque składa się z wielu rozgrywek
• Gracz z drużyny, która wygrała poprzednią rozgrywkę, rzuca świnkę z nowego kręgu narysowanego wokół miejsca, w którym świnka zatrzymała się ostatnio — w ten sposób rozpoczyna się kolejna rozgrywka
• Zwycięzcą partii zostaje drużyna, która jako pierwsza zdobędzie 13 punktów

Z biegiem lat wykształcił się szeroki konsensus co do szczegółowych zasad petanque. Poniższe informacje opierają się na oficjalnych zasadach gry określonych przez FIPJP.

Zestaw do petanque i jego oficjalne wymiary

W petanque gra się pustymi metalowymi kulami o średnicy od 7,05 do 8 cm oraz wadze od 650 do 800 gramów.

Świnki wykonane są z drewna lub zatwierdzonego przez FIPJP tworzywa sztucznego. Ich średnica powinna wynosić 30 mm, a waga mieścić się w przedziale od 10 do 18 gramów. W przeciwieństwie do kul, świnki nie powinno dać się podnieść magnesem.

Teren gry

Choć w petanque można grać na dowolnej nawierzchni, zwykle rozgrywa się ją na wyznaczonym terenie — zazwyczaj oznaczonym gwoździami i sznurkiem. Teren ten powinien mieć co najmniej 12 metrów długości i 3 metry szerokości.

Kula lub świnka, która wypadnie poza granice terenu, uznawana jest za nieważną.

Skład drużyn

Petanque to sport, w którym rywalizują ze sobą 2 drużyny. Gra się w tripletach, dubletach lub singlach.

• Triplet 3 zawodników przeciwko 3 zawodnikom | 2 kule na gracza
• Dublet 2 zawodników przeciwko 2 zawodnikom | 3 kule na gracza
• Singiel 1 zawodnik przeciwko 1 zawodnikowi | 3 kule na gracza

Wiele rozgrywek

Partia petanque składa się z wielu rozgrywek. W każdej z nich zwycięzca zdobywa punkty. Partię wygrywa drużyna, która jako pierwsza zbierze 13 punktów.

Rozpoczęcie pierwszej rozgrywki

Gracze muszą wylosować (np. rzutem monetą), która drużyna pierwsza rzuci świnkę. Zawodnik z drużyny, która wygrała losowanie, wybiera punkt startowy i umieszcza lub rysuje na ziemi krąg. Ten krąg wyznacza strefę, z której gracze mogą rzucać świnką i kulami.

Strefa rzutu

Narysowany krąg powinien mieć średnicę od 35 do 50 cm. Gotowy krąg musi być sztywny i mieć wewnętrzną średnicę 50 cm. Krąg musi być narysowany lub umieszczony w odległości większej niż 1 metr od jakiejkolwiek przeszkody.

Stopy zawodnika muszą znajdować się całkowicie wewnątrz kręgu i nie mogą go opuścić ani zostać całkowicie oderwane od ziemi, dopóki rzucona kula nie dotknie podłoża.

Rzut świnką

Drużyna, która wygrała losowanie, ma jedną próbę rzutu świnką. Jeśli rzut okaże się nieważny, świnkę przejmuje przeciwnik, który musi umieścić ją — a nie rzucić — na terenie w ważnej pozycji.

Aby świnka znajdowała się w ważnej pozycji, musi:

• znajdować się w odległości od 6 do 10 metrów od wewnętrznej krawędzi kręgu
• znajdować się w odległości co najmniej 50 cm od jakiejkolwiek przeszkody
• być widoczna dla stojącego prosto zawodnika znajdującego się w kręgu

Rzut kulami

Gdy świnka znajduje się w ważnej pozycji, zawodnik z drużyny, która wygrała losowanie, rzuca pierwszą kulę, starając się umieścić ją jak najbliżej świnki. Nie ma żadnych zasad dotyczących techniki rzutu (czy toczenia kuli).

Jeśli pierwsza kula wypadnie poza teren gry, szansę na rzut pierwszej kuli otrzymuje druga drużyna, i na odwrót — aż jednej z drużyn uda się umieścić kulę na wyznaczonym terenie. Ta kula jest wówczas jedyną kulą na terenie, a więc automatycznie najbliższą śwince.

Od tego momentu kula najbliżej świnki trzyma punkt. Drużyna, która nie trzyma punktu, rzuca swoimi kulami, dopóki nie umieści kuli bliżej świnki, co z kolei zmusza drugą drużynę do rzucania, aż znów będzie trzymać punkt — i tak dalej.

Gdy jedna z drużyn rzuci wszystkie swoje kule, druga drużyna kończy rozgrywkę, rzucając pozostałe kule. Drużyna, której najlepsza kula na koniec rozgrywki jest najbliżej świnki, wygrywa rozgrywkę.

Mierzenie punktów

Drużyna, która wygrała rozgrywkę, otrzymuje jeden punkt za każdą swoją kulę, która znajduje się bliżej świnki niż najbliższa kula przegrywającej drużyny. Odległość między kulami a świnką musi być zmierzona odpowiednimi przyrządami.

Za pomiar punktów odpowiada drużyna, która rzuciła ostatnią kulę rozgrywki. Druga drużyna ma prawo skontrolować te pomiary.

Kolejne rozgrywki

Partię petanque wygrywa pierwsza drużyna, która zbierze co najmniej 13 punktów w serii rozgrywek.

W kolejnych rozgrywkach krąg wyznaczający strefę rzutu jest umieszczany lub rysowany wokół miejsca, w którym zatrzymała się świnka w poprzedniej rozgrywce. Świnkę i pierwszą kulę rzuca drużyna, która ostatnia zdobyła punkty — tak, jakby to ona wygrała losowanie w pierwszej rozgrywce.

Sytuacje wyjątkowe

Martwa świnka

Świnka jest martwa, gdy zostanie wypchnięta poza wyznaczony teren. Albo gdy nie jest widoczna z wnętrza kręgu — z wyjątkiem sytuacji, gdy jest zasłonięta przez kulę. Martwa świnka oznacza koniec rozgrywki.

Jeśli świnka jest martwa, a tylko jedna drużyna ma jeszcze kule do rzucenia, drużyna ta zdobywa tyle punktów, ile ma pozostałych kul. W przeciwnym razie rozgrywka jest nieważna i zostaje powtórzona.

Żadna drużyna nie trzyma punktu

Taka sytuacja może wystąpić, gdy na wyznaczonym terenie nie ma już żadnych kul. Albo gdy dwie najbliższe śwince kule należą do przeciwnych drużyn i znajdują się w takiej samej odległości od niej.

Jeśli w tym momencie obie drużyny nadal mają kule, muszą na zmianę rzucać kulami — zaczynając od drużyny, która rzucała ostatnia — aż jedna z nich zacznie trzymać punkt.

Jeśli tylko jedna drużyna ma kule do rzucenia, po prostu je rzuca. Jeśli żadna drużyna nie ma kul do rzucenia i żadna nie trzyma punktu, rozgrywka jest nieważna i zostaje powtórzona.